Nierfalen

Stap 1: Verwijzing

Patiënten met ernstig nierfalen (eGFR <20) kunnen worden aangemeld voor het nierfalenkeuzetraject. Bij een eGFR <10 of bij klachten kan een nierfunctievervangende behandeling nodig zijn, zoals hemodialyse, peritoneale dialyse of een pre-emptieve niertransplantatie.

Klachten bij nierfalen

Wanneer de nieren niet goed werken, kunnen afvalstoffen en vocht zich ophopen in het lichaam. Mogelijke klachten zijn:

• vermoeidheid;
• zwelling van enkels, voeten, handen of rond de ogen (oedeem);
• misselijkheid of braken;
• jeuk;
• hoge bloeddruk.

Wanneer naar de huisarts?

Neem contact op met uw huisarts bij 1 of meer van deze klachten:

• veranderingen in plassen: meer, minder, schuimig of bloed;
• vermoeidheid of zwakte die niet weggaat;
• kortademigheid bij weinig inspanning;
• sterke jeuk;
• misselijkheid, braken of een vreemde smaak in de mond;
• hoge bloeddruk, hoofdpijn of duizeligheid.

Tip: Heeft u diabetes, hoge bloeddruk of een familiegeschiedenis van nierziekte? Neem ook bij milde klachten contact op.

Wat gebeurt er bij een verwijzing?

Bij verwijzing naar Franciscus krijgt u uitgebreid uitleg over de verschillende behandelingen bij nierfalen. U leert meer over dialysevormen en niertransplantatie. U heeft gesprekken met de nefroloog, verpleegkundig specialist en andere zorgprofessionals zoals nierfalenverpleegkundigen. Zo kunt u een keuze maken die past bij uw situatie en levensstijl.

Wat gebeurt er na de verwijzing?

Na de verwijzing ontvangt u een afspraak voor een gesprek. Hier krijgt u meer informatie over de behandelingsopties en het keuzetraject.

Keuzehulp bij nierfalen

Heeft u nierfalen? Dan zijn er meerdere behandelingen mogelijk. Om een keuze te maken, kunt u gebruikmaken van de online keuzehulp. U ontvangt hiervoor een gebruikersnaam met wachtwoord. De keuzehulp is voor mensen met nierfalen. In de keuzehulp leest u over uw ziekte en de behandelingen. U geeft aan wat u belangrijk vindt. Samen met uw nefroloog bespreekt u de uitkomst en kiest u de behandeling die het beste bij u past.

Stap 2: Eerste afspraak

Tijdens de eerste afspraken krijgt u uitleg over de mogelijkheden bij nierfalen en bespreken we samen wat het beste bij u past. Er zijn 2 onderdelen: een huisbezoek en een afspraak in het ziekenhuis.

Mag u iemand meenemen naar de afspraak?

Ja, u mag altijd iemand meenemen. Wij raden dit ook aan voor extra steun en om samen te luisteren.

Stap 3: Onderzoeken

In deze fase voeren wij onderzoeken uit om duidelijkheid te geven over uw gezondheid en de mogelijkheden voor behandeling.

Belangrijk: Niet elke patiënt komt in aanmerking voor een niertransplantatie. Een niertransplantatie is het krijgen van een nieuwe nier. De onderzoeken hieronder zijn alleen voor patiënten die een niertransplantatie krijgen. Krijgt u geen niertransplantatie? Dan zijn deze onderzoeken dus niet belangrijk voor u.

Welke onderzoeken kunt u verwachten?

Afhankelijk van uw situatie kan het volgende plaatsvinden:

• Bloedonderzoek
• ECG
• X-thorax
• Urinekweek
• Echo bovenbuik

Deze onderzoeken geven inzicht in uw nierfunctie en algemene gezondheid.

Waar vinden de onderzoeken plaats?

De onderzoeken vinden plaats in Franciscus.

Wat gebeurt er na de onderzoeken?

Na 1 tot 2 weken neemt de nefroloog of verpleegkundig specialist contact met u op om de resultaten te bespreken. U krijgt dan uitleg over wat de uitslagen betekenen en welke vervolgstappen mogelijk zijn. Dit gesprek kan telefonisch plaatsvinden of in het ziekenhuis.

Samen naar duidelijkheid

Met deze onderzoeken brengen wij uw situatie zorgvuldig in beeld. Zo kunt u samen met het zorgteam een goede keuze maken over de behandeling die het beste bij u past.

Stap 4: Behandeling

Bij nierfalen zijn er verschillende behandelingsmogelijkheden. Deze nemen de functie van de nieren over en houden afvalstoffen en vocht uit uw lichaam. Het doel is niet genezing, maar het onder controle houden van de ziekte en het behouden van een zo goed mogelijke kwaliteit van leven.

Welke behandelingen zijn er?

• Niertransplantatie
• Peritoneale dialyse (buikdialyse)
• Hemodialyse
• Conservatieve behandeling

Waar vindt de behandeling plaats?

• Peritoneale dialyse: thuis
• Hemodialyse: meestal in het ziekenhuis; thuishemodialyse is mogelijk na minimaal 3 maanden dialyse en bij stabiele behandeling

Hoe lang duurt de behandeling?

• Peritoneale dialyse: elke wisseling duurt 30–40 minuten. Bij continue PD gebeurt dit meerdere keren per dag, bij automatische PD meestal ’s nachts.
• Hemodialyse: een sessie duurt 3–5 uur, meestal 3 keer per week in het ziekenhuis. Thuis kunnen de sessies korter en/of vaker zijn.

Voorbereiding op de behandeling

• Peritoneale dialyse: leren veilig thuis dialyseren, oefenen met aansluiten van de dialysaatzakken, hygiëne en complicaties.
• Hemodialyse: zorgen dat de toegang (shunt of katheter) goed verzorgd is, voorbereiden op tijd in het ziekenhuis of thuis, informatie lezen over voeding, vochtinname en medicijnen.

Begeleiding en ondersteuning

• Peritoneale dialyse: u kunt een partner of familielid betrekken. Het dialyseteam blijft beschikbaar voor vragen en advies.
• Hemodialyse: in het ziekenhuis is altijd ondersteuning aanwezig van verpleegkundigen. Bij de eerste sessie mag een partner of familielid aanwezig zijn. Daarna niet, zodat het team veilig kan werken.

Waarom multidisciplinaire samenwerking belangrijk is

Alle zorgverleners zoals de nefrologen, verpleegkundig specialisten, diëtisten en maatschappelijk werkers, bekijken samen uw situatie. Zo krijgt u complete, afgestemde zorg en kan er een behandelkeuze gemaakt worden die past bij uw persoonlijke leven en gezondheid.

Voorlichting

Bekijk de digitale folder 'Dialyse' of klik op de onderstaande afbeelding.

Stap 5: Keuzegesprek

Na de onderzoeken bespreekt u samen met uw zorgteam welke behandelingen mogelijk zijn bij nierfalen. Tijdens de keuzegesprekken krijgt u uitleg over de verschillende vormen van dialyse: peritoneale dialyse (buikdialyse) en hemodialyse (bloeddialyse). U leert wat de behandelingen inhouden, wat dit betekent voor uw dagelijks leven en wat de voor- en nadelen zijn.

Wat wordt besproken?

Tijdens het gesprek krijgt u uitleg over:

• hoe de dialyse werkt;
• wat het betekent voor uw dagelijks leven;
• de voor- en nadelen van de behandeling.

U krijgt ook ruimte om vragen te stellen en samen te kijken of deze behandeling bij u past.

Wanneer vindt het gesprek plaats?

Het eerste keuzegesprek vindt meestal binnen 1 tot 2 weken na het laatste onderzoek plaats.

Waar vindt het gesprek plaats?

Het gesprek vindt plaats op de polikliniek Nefrologie in Franciscus.

Kan ik iemand meenemen naar het gesprek?

Ja, wij raden u aan om iemand mee te nemen. Zo kunt u samen luisteren en bespreken wat voor u belangrijk is.

Voorbeeldvragen die u kunt stellen tijdens het gesprek

• Wat betekent dialyseren voor mijn dagelijks leven, thuis en met werk of gezin?
• Welke voordelen en nadelen hebben de vormen van dialyseren in vergelijking met elkaar?
• Hoeveel vrijheid en zelfstandigheid heb ik met deze behandeling?
• Welke risico’s zijn er bij de behandeling?
• Wat heb ik thuis nodig om peritoneale dialyse te doen?
• Kan ik later nog wisselen naar een andere behandeling als dit niet bij mij past?

Wat gebeurt er na het gesprek?

Als u in aanmerking komt, volgt later een voorlichting over de gekozen vorm van dialyseren. Daarna is er een gesprek bij de verpleegkundig specialist, het afsluitend gesprek, waarin de behandelingskeuze definitief wordt gemaakt.

Stap 6: Besluitvormend gesprek

Na het doorlopen van het traject volgt een besluitvormend gesprek bij de verpleegkundig specialist. Het doel is samen te bepalen welke behandeling het beste past bij uw gezondheid, dagelijks leven, wensen en voorkeuren. Zo kunt u een goed geïnformeerde keuze maken.

Wat wordt besproken?

Tijdens het gesprek bekijkt u samen welke dialysevorm of andere behandelingsoptie het beste bij u past. Alle vragen die u heeft, worden beantwoord. Zo ontstaat duidelijkheid over de behandeling en het dagelijks leven met nierfalen.

Mogelijke uitdagingen tijdens de nazorg

• Vermoeidheid door de ziekte of behandeling
• Bloeddrukschommelingen of vochtproblemen
• Complicaties aan de toegang zoals infecties bij shunt, katheter of peritoneale toegang
• Emotionele belasting zoals zorgen, angst of somberheid
• Aanpassingen in het dagelijks leven: voeding, medicatie, werk of sociale activiteiten

Welke ondersteuning bieden wij?

• Medische begeleiding: controles door nefroloog, verpleegkundig specialist en dialyseteam
• Psychosociale ondersteuning: gesprekken met medisch maatschappelijk werker of psycholoog
• Praktische hulp: advies over voeding, medicatie, leefstijl en dagelijkse activiteiten
• Thuisondersteuning: hulp bij peritoneale dialyse of thuishemodialyse en telefonisch contact bij vragen of problemen

Andere vormen van ondersteuning

• Fysiotherapie: voor behoud of verbetering van kracht en conditie
• Psychologische ondersteuning: bij stress, angst of somberheid
• Diëtist: advies over voeding en vochtinname
• Lotgenotencontact: via patiëntenverenigingen of steungroepen
• Hulp bij administratie of financiën: via maatschappelijk werkers of patiëntondersteuners

Wat als de behandeling niet succesvol is?

Soms is dialyse niet mogelijk of past het niet bij uw situatie en wensen. Dan kan conservatieve behandeling een optie zijn. Dit betekent dat er geen dialyse gestart of doorgaat, maar dat de zorg gericht is op comfort en kwaliteit van leven.

Het zorgteam ondersteunt u hierbij op verschillende manieren:

• Medische begeleiding: gezondheid volgen en klachten behandelen
• Psychosociale ondersteuning: omgaan met emoties en praktische vragen
• Praktische hulp: advies over voeding, medicatie en dagelijks leven

Het doel is dat u zo goed mogelijk kunt functioneren en leven, met begeleiding die aansluit bij uw persoonlijke situatie en wensen.

Vervolg van de zorg

Na het besluitvormend gesprek blijft u onder controle bij uw zorgteam. Sommige patiënten blijven langere tijd onder begeleiding in het ziekenhuis. In andere gevallen verwijzen wij u terug naar de huisarts of zorgverleners in de eerste lijn, zodat de zorg zo dicht mogelijk bij huis plaatsvindt.